Eelde/Paterswolde voormalige Gereformeerde kerk

Kerk
Deze gemeente werd gesticht op 1 juli 1957. De kerk werd gebouwd in 1959. 

Foto oude situtatie vanuit http://www.kerkeninbeeld.nl (Het orgel stond toen op de galerij)

Orgel.
1960: Er werd een orgel geplaatst door de orgelmaker Mense Ruiter te Groningen. Dit orgel was oorspronkelijk gebouwd voor de Gereformeerde kerk te Delfzijl in 1883 door de orgelmaker P. van Oeckelen en Zonen te Haren (01). In 1954 werd voor Delfzijl een nieuw orgel gemaakt door de firma Verweijs te Amsterdam (02). Het oude orgel werd verplaatst naar de Gereformeerde Goede Herderkerk te Groningen, waar het tijdelijk dienst deed. Mense Ruiter bouwde voor de Goede Herderkerk in 1961 een nieuw instrument, waarna het hulporgel verkocht werd naar de Gereformeerde kerk te Eelde/Paterswolde (03). De dispositie was toen:

Manuaal
1. Prestant	8’
2. Bourdon	B/D 16’
3. Holpijp	8’
4. Viola	8’
5. Octaaf	4’
6. Fluit	4’
7. Woudfluit	2’
8. Trompet	8’

Aangehangen pedaal.

Het orgel werd bij de plaatsing te Eelde/Paterswolde door Mense Ruiter van een geheel nieuwe kast voorzien met een vlak front. De Trompet 8’ werd vervangen door een Mixtuur 3-4 sterk. Verder werd de Bourdon 16’ ook bespeelbaar gemaakt op het pedaal als Bourdon 16’ en Bourdon 8’ (04). De dispositie van dit mechanisch instrument was hierna als volgt:

Manuaal		Pedaal
1. Prestant	8’	9. Bourdon	16’ ##
2. Bourdon	B/D 16’ *	10. Bourdon	8’ ##
3. Holpijp	8’
4. Viola di Gamba	8’ **
5. Octaaf	4’
6. Fluit	4’ ***
7. Woudfluit	2’
8. Mixtuur	3-4 sterk

Koppeling: Pedaal - Manuaal
* Gehalveerd tussen c en cis
** C t/m G gecombineerd met Holpijp 8’, enge mensuur
*** C t/m Fis gedekt.
Samenstelling van de Mixtuur 3-4 sterk:

C:				1 1/3	1	2/3
c:		2		1 1/3	1	2/3
c1:	2 2/3	2		1 1/3	1
c3:	2 2/3	2	2	1 1/3

## In 1960 aangebrachte elektrische transmissies.

1976: Het orgel werd door gemeenteleden vergroot. Zo werd de Fluit 4’ door J. Kroeze uit Eelde veranderd in een Koppelfluit 4’ (f2 t/m/ f3 cilindrisch). J. Bandringa uit Eelde bouwde in dat jaar op een kantsleep een Quint 2 2/3’ discant en een Terts 1 3/5 discant (pijpwerk van Van Oeckelen uit het orgel van de Hervormde kerk te Meppel uit 1843). (Vorige opmerking tussen haakjes van van der Kleij is zeer waarschijnlijk niet correct, omdat van Oeckelen nooit werkzaamheden aan het orgel in Meppel heeft uitgevoerd) Verder een Nachthoorn 2’(zeer wijde mensuur, C gedekt). Ook het pedaal werd verder uitgebreid. Dit gebeurde elektronisch. Leverancier Dr. Böhm te Minden (Dtsl. ). Het orgel werd in zijn geheel geherintoneerd door Mr. A. Bouman, die als organist fungeerde. De dispositie werd sinds 1976 als volgt:

Manuaal	C - f3	Pedaal	C - d1	Electronisch Pedaal
1. Bourdon	16’ B/D	1. Gedekt Bas	16’	1. Principaal	32’
2. Prestant	8’	2. Bourdon	8’	2. Subbas	32’
3. Holpijp	8’			3. Prestant	16’
4. Viola di Gamba	8’			4. Octaaf Bas	8’
5. Octaaf	4’			5. Salicet	4’
6. Koppelfluit	4’			6. Piffaro	2’+ 1/2’
7. Quint	2 2/3’ disc.			7. Bastuba	32’
8. Nachthoorn	2’			8. Bazuin	16’
9. Terts	1 3/5’  disc.			9. Trompet	8’
10. Mixtuur	3-4 sterk			10. Hobo	4’

Nevenregisters:
Tremulant (electr. ). Geleverd door A. Laukhoff , Weikelsheim (Dtsl. )
Stemknop electronisch pedaal (04).

1998: Herintonatie door orgelmaker Sicco Steendam.

2004: De kerk is afgestoten wegen het PKN-proces. Er wordt nu gekerkt in de voormalige Hervormde kerk van Eelde. (05)

2005: Het orgel wordt verkocht naar de Gereformeerd Vrijgemaakte kerk te Middelstum. Het werd daar op 18 november 2005 officieel in gebruik genomen. Mense Ruiter Orgelmakers heeft de windlade van het orgel gerestaureerd, het pijpwerk herstelt en de intonatie gecontroleerd.
Ook de dispositie werd gewijzigd. De elektronische componenten werden niet hergebruikt.
Dispositie:

Manuaal
Prestant 8
Bourdon B/D 16	Gehalveerd tussen c en cis
Holpijp 8
Gamba 8	C t/m G gecombineerd met holpijp 8, enge mensuur
Octaaf 4
Fluit 4	C t/m Fis gedekt
Nachthoorn 2
Mixtuur 3 sterk
Pedaal	(transmissie manuaal)
Bourdon 16
Bourdon 8

Koppeling: Pedaal - Manuaal (06)

Noten:

1. De Bazuin. 1883 Delfzijl. Chr. Geref. kerk plaatsing orgel door P. v. Oeckelen.
2. Het Orgelblad(1962)95. Delfzijl. Geref. kerk, 1954 nb. orgel fa. Verweijs te Amsterdam. In 1962 verandering door de firma Pels
3. Het Orgelblad(1961)150. Groningen Geref. Goede Herderkerk, nb. orgel door Mense Ruiter.
4. Voor de uitgebreide gegevens betreffende dit orgel onze dank aan Mr. A. Bouman te Paterswolde.
5. E-Mail van Jaap Brouwer d.d. 14-01-2005
6. E-Mail van Robert Helder d.d. 25-11-2005, die mij wees op de informatie op de website van Wim Verburg over dit instrument. Zie www.orgelsite.nl onder Middelstum. De hier afgebeelde foto is gemaakt doo
r Ed Smith en afkomstig van deze website.

Foto's van de situatie in Groningen en Delfzijl