Oosterhesselen Hervormde kerk

Geluidsopnamen Geert Jan Pottjewijd d.d. 30 september 2016
 - J.S. Bach (1685-1750): Fuga in G BWV 576
 - Matthew Camidge (1758-1844) Gavotte (organ solo from a Concerto)
 - John Travers (1703-1758) Cornet Voluntary
 - Anoniem (Engels 18e eeuw) Voluntary in a

Informatie over de kerk


Provinciale Drentsche en Asser courant 25-06-1907

1907: Orgel geleverd door N.A. van Dam en J.M.W. Stoker uit Hilversum. De oorspronkelijke dispositie van dit instrument is niet geheel zeker.
Onderstaand treft u 2 visies aan: de linker is van W.D. van der Kleij en de rechter van Piet van Hoogdalem (01).

Dispositie:
Van der Kleij van Hoogdalem
Prestant 8' Prestant 8'
Holpijp 8' Melofoon 8'
Viola da Gamba 8' Viola da Gamba 8'
Melophone 4' Octaaf 4'
Fluit Dolce 4' Fluit 4'
Doublet 2' Doublet I-II
Aangehangen pedaal.

oosterhhk01.jpg (27532 bytes)
Advertentie in "Het orgel" 1897/05, Herkomst foto onbekend


Foto's vanuit http://www.kerkeninbeeld.nl


Foto's vanuit http://www.kerkeninbeeld.nl


Beeldbank Drents Archief


Provinciale Drentsche en Asser courant 02-12-1930 (Klik op de afbeelding voor een vergroting)


193x: Johan van Meurs noteert de gegevens van het orgel in zijn dispositiecahier


Klik op de afbeelding voor een vergroting
Uit het boek van Jaap Brouwer: Johan van Meurs - Een studie over een pionierend orgeladviseur
1941: Aankoop van een windmotor van de Gereformeerde kerk te Gees, omdat er daar een ander orgel werd aangeschaft.

1980: Offerte d.d. 5 december 1980 van Reil voor een positief.  (19)

1982/1983: Er wordt een orgel aangekocht uit Wanswerd/Wijckel.
Op 22 november 1982 informeert Reil wat de stand van zaken is rond de offerte, die ze op 5 december 1980 hebben uitgebracht. (19)
Het bestaande orgel van N.A. van Dam wordt tijdelijk opgeslagen in een boerenschuur en te koop aangeboden (02).
Het wordt aangekocht door dhr. Schilder, een oud-werknemer van de orgelmakerij Reil.
Schilder plaatst het orgel in het jeugdgebouw "De Beukelaar" van de Gereformeerde gemeente te Kampen, waarbij het orgel wordt uitgebreid met een 2e klavier met 6 stemmen en een vrij pedaal met een Bourdon 16'.

Krantenbericht uit 1982


Krantenbericht uit 1983


Foto van het N.A. van Dam-orgel zoals dat nu staat opgesteld in Kampen (Foto door Frits Kaan) (08)


Foto situatie te Kampen (15)

1983: Het vanuit Wijckel aangekochte orgel wordt geplaatst en gerestaureerd door Mense Ruiter.


Situatie Twijckel rond 1979. Bron: http://www.reliwiki.nl/index.php/Wijckel,_Jachtlustweg_21_-_Eben_Haëzer (16)


Foto situatie in Twijckel. Bron: http://www.langsdeluts.nl/Balk%20B%20000%20Wijckel%20Gereformeerde%20kerk.html  (16)
Reil maakt voor de niet originele Viola 8' een nieuwe Quint en vernieuwt het pedaal.
Voor aanvullende gegevens zie het restauratierapport door Jan Jongepier. (04)


Programma van het ingebruikname concert door Jan Jongepier Klik op de afbeelding voor een vergroting



Dispositie:

Manuaal   Pedaal
Prestant 8' C-d1
Holpijp 8'  
Octaaf 4'  
Roerfluit 4  
Quint 2 2/3'  
Woudfluit 2'  
Cornet III  

Begin geschiedenis voor 1983:
1864:
L. van Dam? bouwt een nieuw orgel voor de Gereformeerde kerk van Wanswerd. Van Dam gebruikt oud pijpwerk van een orgel van Van Gruisen uit het einde van de 18e eeuw. (03)

1921: Het orgel wordt verplaatst naar de Gereformeerde kerk van Wijckel waarbij de quint 2 2/3' wordt vervangen door een viola 8'.

1978: Gedeeltelijke restauratie door Bakker & Timmenga uit Leeuwarden.

Einde geschiedenis voor 1983:

2009
: uit https://www.coevordenhuisaanhuis.nl/  d.d 20091225 Kerk wordt veel authentieker".
Het is tijd voor werk aan de kerk in Oosterhesselen. De ruim 25 jaar oude vloerbedekking maakt plaats voor tegels met vloerverwarming, de aloude herenbanken worden gehalveerd en de toilet- en keukenruimte wordt uitgebreid. De laatste dienst in de kerk is op zondag 3 januari, daarna vinden deze tot uiterlijk eind maart plaats in het voormalige vormingscentrum De Klencke aan het Witte Zand. Paaszondag -28 maart- is daarbij gesteld als uiterlijke datum.
De raad van de Hervormde Gemeente Oosterhesselen is al jaren bezig om aanpassingen aan het gebouw te realiseren. Dat gaat volgens organist Kees Hoeksma, die ook zitting heeft in de bouwcommissie, niet over één nacht ijs. 'In 2005 deden wij een eerste aanzet om achter het orgel op de eerste verdieping een wand te bouwen om zo een aparte vergaderruimte in te richten. Dat was in verband met de beperkte ruimte beneden niet mogelijk. Ons plan werd door het Drents Plateau -dat onder meer adviseert bij aanpassingen aan monumenten- niet gehonoreerd, omdat er dan te weinig licht achter het orgel zou zijn. Toch plaatsten wij een wand bij wijze van proef, omdat de noodzaak groot was. Uiteindelijk werd die toch goedgekeurd en dat gaf perspectief om ook andere noodzakelijke aanpassingen aan het gebouw te doen. Zoals de vloer, die echt al jaren toe is aan vernieuwing.'
Nadat onderzoek werd gedaan in verband met de akoestiek van de kerk werd duidelijk dat een harde vloer -in combinatie met de wand boven- ideaal zou zijn. Hoeksma: 'Via via konden wij ongeveer 1600 estriken -antieke plavuizen- kopen, afkomstig uit een inmiddels gesloopte boerderij bij Groningen, die ooit stond op de plek waar nu de Blauwe Stad is gebouwd. Ook het Drents Plateau vond dat een prachtig idee. Daarnaast zijn zowel architect Kouwen uit Tolbert als aannemer Ter Stege uit Hoogeveen prima partners. Zo heeft Ter Stege jarenlange ervaring met restauratiewerk in kerken, zoals ook bij de Nederlandse Hervormde kerk in Coevorden. Vloerbedekking was in 1983 een praktische oplossing, maar wel erg tijdgebonden. Nu hecht men veel meer waarde aan oude zaken.'

Uit de kerk verdwijnt de schuifwand, wordt de entree iets groter gemaakt en worden de 'halve' pilaren in dezelfde lijn gezet als de pilaren die recht onder het orgel staan. Ook de radiatoren, met uitzondering van die in de nissen, verdwijnen. 'Het resultaat is dat de kerkzaal groter wordt en ruimte gaat bieden aan 120 bezoekers,' zegt Hoeksma.
'We hebben niet de intentie om verder te groeien. Het kerkbezoek neemt onder meer vanwege de vergrijzing eerder af dan toe. Wel wordt ook gedacht aan andere gebruikers van de kerk: zo krijgen de koren HEM, Happy Sound, Con Amore en Cantabel, die in de kerk repeteren en optreden, een eigen kast.'
De verhuizing begint op 6 januari, als het orgel wordt ingepakt tegen het stof en de vloer langzamerhand wordt verwijderd. Eind januari begint het leggen van de tegelvloer, daarna komen de vloerverwarmingsplaten en volgen weken van schilderen en afwerken van andere aanpassingen. Ondertussen begint de activiteitencommissie met feestelijke acties. Zo kunnen mensen die de kerk een warm hart toedragen een antieke plavuis van 22 bij 22 centimeter kopen. 'Die kosten 10 euro per stuk, 55 euro per 6 en 100 euro voor 12 stuks,' zegt predikant Hetty Cohen Stuart-Fens. 'Wie een tegel koopt, krijgt een certificaat van aankoop en door middel van nummeren weten we wie welke tegel heeft gekocht. Een leuke slogan moeten wij nog bedenken, iets in de trant van 'Regel een tegel'. Daarnaast gaan we onder andere een wijnactie houden, evenals een snertloop op 7 maart. Alle opbrengsten komen ten goede aan het opknappen van de kerk.' De predikant kijkt uit naar het resultaat. 'De kerk wordt veel authentieker.'
Voor de totale operatie is bijna 200.000 euro begroot. 'Vanuit legaten kunnen wij de helft betalen, maar de andere helft moet worden gefinancieerd vanuit provinciale en lokale subsidies,' zegt Hoeksma. 'Of dat doorgaat, wordt begin volgend jaar duidelijk. Maar we beginnen vast met de verbouwing; ik heb goede hoop dat het lukt.' (05)

2010: Kerk Oosterhesselen feestelijk heropend – De bijna 600 jaar oude hervormde kerk is zaterdagmiddag heropend. In de afgelopen vier maanden werd het gebouw aan de Geserweg opnieuw geschilderd, deels heringericht en maakte de houten vloer plaats voor oude tegels. Naast dominee Hetty Cohen Stuart-Fens en voorzitter van het kerkbestuur Siko Koning spraken ook architect Roel Kouwen en Harm Jan Lesschen de aanwezigen toe tijdens de feestelijke opening.
‘De kerk met haar losstaande toren is nog steeds het kenmerk van dit dorp,’ zei Lesschen, die betrokken was bij de grootschalige restauratie van het gebouw in 1983. ‘Nu voldoet het gebouw weer aan de eisen van deze tijd, maar waarin ook sporen van vroeger terug te zien zijn. Klachten over tocht en een koude vloer zullen tot het verleden behoren, want de kerkrentmeester zorgde voor vloerverwarming.’ Koning sprak van een enorme verandering. ‘De renovatie is enorm geslaagd en binnen de gestelde tijd. We kunnen terugzien op een renovatieperiode met weinig problemen en waarin alle betrokkenen zich uitstekend hebben ingezet.’
Organist Kees Hoeksma was blij met de stenen vloer. ‘Het orgel klinkt nu veel wijdser,’ waarop hij een improvisatie ten gehore bracht. Ook Anneke Paas-Oving speelde een stuk op het historische orgel, ‘Flutes’ van Guillaume Lasceux.
Tenslotte onthulde de bouwcommissie een speciaal gemaakt doek, met als tekst ‘kerk open’. Een teken dat het gebouw weer voor iedereen toegankelijk is. Daarna was het tijd voor een hapje en een drankje. (06)
Tweespalt in Hesseler kerk over galm - Regionaal Kamerkoor Cantabel wil niet meer repeteren in de opgeknapte PKN-kerk in Oosterhesselen. Afgelopen winter is de vloerbedekking in het godshuis vervangen door plavuizen en dat is bij dirigent Bert Lammers van het koor niet in goede aarde gevallen. Al na één repetitie besloot het koor voor haar wekelijkse repetitieavond te verkassen naar de gereformeerde kerk in Sleen.
Secretaris Leo Westdijk: "Dat doen we vanwege de hinderlijke galm die er nu is. Onze dirigent kan fouten daardoor veel moeilijker horen. Rigoureus? Tja, je kunt het wel een paar weken aanzien, maar het geluid verandert er niet van."
Kees Hoeksema, secretaris van het college van kerkrentmeesters: "Dit klopt niet. Het geluid is juist beter geworden. Een akoestisch deskundige van de universiteit in Delft heeft geadviseerd een harde vloer erin te leggen. Ik begrijp de klachten dan ook niet goed." (07)

2012: Restauratie door Mense Ruiter Orgelmakers met als adviseur Theo Jellema.
De volgende werkzaamheden (kosten EUR 57.000,-) werden uitgevoerd:

Dispositie na de werkzaamheden van 2012:
Prestant 8vt pijpwerk van B&T/Van Dam/Hillebrand
Holpijp 8vt Van Dam
Octaaf 4vt Van Dam/Hillebrand
Quint 3vt Mense Ruiter (1983)
Woudfluit 2vt Van Dam/Hillebrand
Roerfluit 4vt Van Dam/Hillebrand
Cornet 3st Hillebrand
(09)

Van de geschiedenis en restauratie van het orgel is door één van de organisten (Kees Hoeksma) een powerpoint-presentatie gemaakt.
Deze is nu beschikbaar als PDF. (10)


Foto na de restauratie van 2012 (09)


Organisten:

Jan Pasveer (1948-1953)
Pasveer overleden (I)
Kerkmusicus Jan Pasveer is zaterdag 15 januari 2005 onverwacht overleden in zijn woonplaats Zaandam. Hij werd 71 jaar. Pasveer -dirigent, organist en componist- componeerde vele kerkliederen, koormuziek en kerkmuziek voor koor en orgel. Daarnaast publiceerde hij veel artikelen over uitvoeringspraktijk, koormuziek, kerkmuziek en liturgie. Hij schreef het boek "Koorkunde" en vormde samen met Jan Luth en Jan Smelik de redactie van "Het kerklied. Een geschiedenis". Sinds de jaren tachtig was hij bezig met een boek over de symboliek in de muziek van Bach, een onderwerp waarop hij had willen promoveren.
Pasveer was betrokken op het kerklied. In 2001, tijdens een gesprek met deze krant over "Het kerklied. Een geschiedenis", benadrukte hij dat de melodie van een kerklied kwaliteit moet hebben: "Een diamant verpak je toch niet in een vodje? Een goed kerklied is theologisch verantwoord, weerspiegelt ambachtelijke dichtkunst en geen rijmelarij. De melodie moet op eigen benen kunnen staan en kracht hebben. Een goed lied is dus geen eendagsvlieg. Wie die kwaliteit beoordelen? De vakmensen. Vervolgens bepaalt het kerkvolk of het een lied wil zingen. () Kwaliteit blijft altijd overeind. Niet alles wat vlot zingbaar is, blijkt interessant. Een goede melodie ontsluit haar geheim pas op termijn."
Pasveer overleden (II)
Jan Pasveer (1933) studeerde orgel bij Willem Hendrik Zwart. Op zijn vijftiende werd hij benoemd als organist van de hervormde kerk in het Drentse Oosterhesselen. In 1953 volgde de benoeming aan gereformeerde Zuiderkerk in Zaandam, zijn latere woonplaats. Hij was van 1961 tot 1994 directeur van de Gemeentelijke Muziekschool Zaanstreek en van 1969 tot 1994 hoofdvakleraar koordirectie aan het Sweelinck Conservatorium in Amsterdam.
Hij leidde vele koren, waaronder de Christelijke Oratorium Vereniging Zaanstreek, het Zaans Cantatekoor en het Amsterdamse Westerkerkkoor. Laats tgenoemd koor voerde tijdens een herdenkingsdienst, donderdag, de Bach-cantate "Gottes Zeit ist die allerbeste Zeit" en Pasveers "Nunc Dimittis" uit.
Reformatorisch Dagblad, 24 januari 2005, p. 14

Bronvermelding:
  1. E-mail van dhr. P. van Hoogdalem, Schiedam d.d. 29-12-1999
  2. De Orgelvriend 1982 nr. 9 blz 19
  3. Jaartal orgel van Dam via E-Mail van Jaap Brouwer d.d. 29-12-2002 18:39
  4. Restauratierapport door Jan Jongepier afkomstig van J.B. Hoving uit Oosterhesselen.
  5. www.coevordenaanhuis: http://www.coevordenhuisaanhuis.nl
  6. http://www.coevordenhuisaanhuis.nl
  7. http://www.dvhn.nl/nieuws/drenthe/article6018675.ece/Tweespalt-in-Hesseler-kerk-over-galm
  8. E-mail met footo door Frits Kaan d.d. 29-08-2011
  9. E-mail van Kees Hoeksma d.d 17-11-2012
  10. E-mail van Kees Hoeksma d.d 26-01-2013
  11. Boek: Het Nederlandse historische orgel 1858-1865 blz. 327-328
  12. Brochure: Groninger Orgelagenda 2012 Orgelrestauraties in 2012 en 2013
  13. Brochure: Groninger Orgelagenda 2013 Orgerestauraties in 2012 in Groningen en Drenthe door Stef Tuinstra
  14. www: http://reliwiki.nl/index.php/Oosterhesselen,_Geserweg_2_-_Protestantse_Kerk
  15. www: http://reliwiki.nl/index.php?title=Kampen,_2e_Ebbingestraat_3_-_Gereformeerde_Gemeente
  16. E-Mail d.d. 8-7-2014 van Frits Kaan. Hij maakte mij attent op de foto's voor Wickel
  17. www: http://www.langsdeluts.nl/Balk%20B%20000%20Wijckel%20Gereformeerde%20kerk.html
  18. www: http://www.reliwiki.nl/index.php/Wijckel,_Jachtlustweg_21_-_Eben_Haëzer
  19. Archief Reil

 

r>


Archief Klaas Bolt (Nog doorkijken)
Oosterhesselen (Dr), Hervormde Kerk.
De meeste correspondentie was gericht aan of ging uit van J.B.Hoving, huisarts te Oosterhesselen, lid van de Pl.C.
- 24/2*82. Hoving aan Bolt en als bijlage brief van dezelfde datum aan een KV-lid te Termunt en/Borgsweer. Mogelijkheden aankoop orgel van Borgsweer, dat in uitermate deplorabele staat verkeert.
- 27/2 82. Offerte van een orgelmaker te Leusden (De Graaf dus) betr. restauratie bestaande orgel. Uit latere correspondentie blijkt, dat het orgel geen restauratie waar d i s.
- 21/4*82. Hoving aan Bolt. Overzicht mogelijkheden.
1. aankoop orgel Borgsweer. Recente weigering, het te verkopen.
2. Abcoude Herv. Bezwaar: gescheiden registers, ontbreken Pr 8.
3. Een orgel van ene Groenewegen (heeft bij Verschueren gewerkt). Orgels van hem:
Werkendam Geref.Gem., Gouderak Geref.Gem. 1977 (4vt 9 st.), 0.Souburg 8 vt
orgel, Een 4 vt 2 kl.orgel in werkplaats:
I.Hp 8, P 4, Gh 2. II Rf 8, Vlf 4, Q 2 2/3, T 1 3/5. Ped Rank 16.
4. Orgel van v.Buchem A* dam na 15 jr reeds in Wezep vervangen. Nog pijpwerk van
v.Gelder: Ged 8, P 4, 0 2, F 4, Stukje P 8, Wf 2, Corn. Goede tot zeer slechte berichten hierover.
5. Er is nog contact met De Graaf.
- 22/4*82. KV aan Bolt. Verzoek als adviseur op te treden. Men heeft f 70000 beschikbaar voor aankoop van een orgel en bijkomend werk.
- 1/5 82. Bolt. Reactie: Enige oplossing voor beschikbare budget lij kt Blank-positief
uit Abcoude. Tongwerk moet vernieuwd. Bestaande kas zou eigenlijk bewaard moeten
blijven. Alternatief: nieuw 8* orgel 6 st. in bestaande kas.
- 13/5*82. Bolt: Werk van Groenewegen bekeken: beneden alle peil. Orgel te Weiwerd zal eerst gerestaureerd moeten worden. Misschien is de kerk in Meedhuizen niet meer in gebruik. Flentrop positief uit conservatorium te Zwolle is te koop en misschien Hardorf-orgel der Geref.K. te Wijckel.
- 16/5*82. Hoving. Wijckel (Geref) bezocht. Destijds onder Bolt gerestaureerd. Men wil daar voor de nieuwe kerk een groter orgel. Ook de RK te St.Nicolaasga heeft belangstelling.
- 17/5 82. Bolt. Dit is een buitenkansje. Welke orgelmaker? B&T die het heeft gerestaureerd of Ruiter (Holthuis) die de tip heeft gegeven?
- Drie stukken, die ook in de map Wijckel aanwezig zijn over het orgel aldaar.
- 10/6*82. Ruiter, offerte overpl. en rest. en eventueel: verbeteren mechaniek, nieuw
ped.klavier, VdG --> Q 3, nieuw toetsbeleg ipv celluloid, windmach.vervangen, nieuwe reg.plaatjes.
- 11/6*82. Bolt reactie daarop. Uitbreiding ped.omvang verantwoord.
- 28/8*82. Hoving. Orgel Wijckel gekocht. Prijs toch iets hoger. Daarom niet mogelijk Viola door Quint te vervangen.
- 3/9*82. Bolt: Quint belangrijker dan uitbr . ped.omvang.
.
- 0kt*82. Bolt, gegevens over orgel uit de Geref. Kerk te Wijckel (Fr), omdat Hoving om een historisch rapport had gevraagd:
Orgel XIXA. Mogelijk het instrument dat W.Hardorf ca 1845 maakte voor RK St.Franciscus, Leeuwarden. Het zou vandaar via Geref. Warnswerd in 1921 in W. terecht zijn gekomen. Groot deel pijpwerk van nog iets oudere datum. Degelijke factuur, fraaie klank, met vakmanschap vervaardigd, waard om te behouden. C-f''', C-g aangeh. P 8, Hp 8, V 8 (later), 0 4, F 4, 0 2, Co 3 st dc. V is van inferieure kwaliteit: te verv. door Q 3 of Wf 2. Windlade 1979 door B&T gerestaureerd. Enkele andere onderdelen dienen te worden vervangen of gerestaureerd.
- 13/1'83. Hoving: Op het orgel wordt serieus orgelliteratuur gestudeerd. Daarom
toch graag pedaal t/m d'. 18/1 Bolt: accoord.
- Correspondentie begin 1983 over aanbrengen vloerbedekking. Ook acoustisch rapport 28/2'83.
- 17/3'83. Bolt bedankt als adviseur, omdat het plan met "kamerbreed tapijt" doorgaat. "Het heeft weinig zin om moeite en tijd te besteden aan een project als tegelijkertijd het effect van dit werk door onzorgvuldig handelen op ander gebied weer grotendeels te niet wordt gedaan. Ook een acoustisch bureau kan hieraan weinig veranderen (De lengte van een nagalm heeft weinig met de kwaliteit daarvan te maken.) " .
- 28/3 83. Bolt aan Corneille Jansen, Directeur Bureau Mon.zorg Drenthe over het geluidabsorberende materiaal. O.m. over ervaringen in veel Groningse dorpskerken.
- 5/4 83. Hoving aan OC. Pl.C heeft protest aangetekend tegen de vloerbedekking.
Prov. Dienst van Mon.zorg ernstig in gebreke geweest. Kan de OC stappen ondernemen om herhalingen elders te voorkomen?
- 10/5'83. OC aan Hoving. Voorstel Jongepier te verzoeken de inspeling te verrichten.
- 1/2 84. Jongepier aan OC over eindafhandeling. Hij heeft de eindkeuring verricht. Geïnventariseerd 24/3'92 em 16/3'94. Wie de werkzaamheden heeft verricht, is nergens te lezen. Waarschijnlijk was het Ruiter. Briefje met dispositie Groenewegen-orgel te
0. Souburg aldaar in archief gedeponeerd.

Archief Klaas Bolt (Nog doorkijken)
Wijckel (Fr.). Gereformeerde Kerk.
- 21/6'77. B&T. Verslag onderzoek orgel en prijs windladerestauratie. Gezien makelij W. Hardorff, tussen 1850 en '60.
P 8, Hp 8, 0 4, V 8 (vroeger Q3), Wf 2, Rf 4. Co 3 st dc, C-f''', C-g aangeh.
- 31/8'77. Reil. Voor1.rapport (met begeleidend schrijven). Uitvoeriger dan dat van B&T. Waarsch. Van Dam ca 1860 met gebruik van veel pijpw XVIII. Op pl. Viola oorspr. waarsch. F 2 (!), eigenaardige lade-indeling.
- 14/11'77. Offerte Reil.
- 25/1 78. Reactie Comm. v.Beheer, gericht aan Bolt.
- 4/2' 78. Commentaar Bolt hierop aan kerkeraad. Over subsidiemogelijkhedebn.
- 12/5 78. Offerte B&T.
- Negatieven.
Geïnventariseerd 9/6'93. In deze map verder niets meer. In map Oosterhessel en staat dat B&T de windlade hebben gerestaureerd in '79. Het orgel is later naar Oosterhesselen overgeplaatst.