voor de bouw van een orgel. Bij een rondgang wordt al meer dan duizend gulden opgehaald.

Provinciale Drentsche en Asser courant 03-07-1877, 27-12-1877

1878: Op 27 december 1878 wordt in verbaal 52/2 door het College van Toezicht een brief van 23 december van de kerkvoogdij van Nieuw-Buinen behandeld waarin wordt gemeld dat er  f 1500,- nodig is voor de aanschaf van een orgel. De brief wordt voor kennisgeving aangenomen.
Op 28 december 1878 komt in verbaal 53 de vraag van Nieuw-Buinen voor de lening weer aan de orde. Voor de aanschaf denkt men in totaal f 2.500,- nodig te hebben. f 1.000,-

1879: Op 14 april wordt het door Van Oeckelen gebouwde orgel in gebruik genomen. 's Middags is er een concert met koorzang en orgel. Op de achterzijde van het orgel is een bord geplaatst met de volgende tekst: '1879 Ingewijd den 14. April. Kerkvoogden H. Oosting voorzitter, J. Makking? Administratief secretaris, J. Copinga, P.F. Huls, J.A. Hulshof Notabelen, M. Oostingh, J.G. Gratama Hzn, A.J. Luder, H. Huisingh, G.A. Hoving, H.K. Hebels, J. Nijenhuis, B. Lambers. Gemaakt door van Oeckelen & Zn te Haren.'

Foto 1973 nr. B 47740-89 (09)



Provinciale Drentsche en Asser courant 08-04-1879, 17-04-1879



Het nieuws van den dag : kleine courant 21-04-1879 (een deel uit de scan van Delpher is weg gevallen)

1889: Organist H.A. Wessels overlijdt en wordt opgevolgd door Smith uit Stadskanaal.

Provinciale Drentsche en Asser courant 23-05-1889

1891: Er wordt in navolging van de Gereformeerde Kerk geprobeerd een zanggezelschap op te richten. Dirigent wordt H.G. Uneken. Kerk en orgel mogen worden gebruikt om te oefenen.

Provinciale Drentsche en Asser courant 23-11-1891

1901: Bericht uit de Hervormde Synode omtrent de situatie in Nieuw-Buinen. Het orgel is verzekerd voor f 2.500,-.


Handelingen der 86ste Gewone Vergadering van de Algemeene Synode der Nederlandsche Hervormde Kerk, ten Jare 1901

1903: Op 25 augustus behandelt het College van Toezicht in verbaal 12/3 een brief van de Hervormde kerk van Nieuw-Buinen waarin wordt gevraagd om toestemming voor het verhogen van de beloning van de predikant en de organist. De organist krijgt een verhoging van f 20,- per jaar van f 60,- naar f 80,-. Het college antwoordt dat hiervoor geen toestemming nodig is. (08)

1955:  In februari schrijft de kerkvoogdij een brief aan Van Lochem van de Hervormde Orgelcommissie (HOC). Ze willen dat de HOC het stemmen van het orgel controleert. Ook willen ze graag snel een reparatie van een toets die blijft hangen. Het antwoord van de HOC is niet bekend. (04) (10)

1960: Op 13 december schrijft Mense Ruiter een briefje dat hij vergeten is de stembeurt van 24 juni in rekening te brengen. Het uitgevoerde onderhoud op 9 november is wel in rekening gebracht. (05)

1968: Door een brand in de toren loopt het orgel waterschade op.

Nieuwsblad van het Noorden 14-05-1968

1969: Op 5 mei vraagt de kerkvoogdij de HOC om advies.
Op 6 mei schrijft de HOC dat ze een voorlopig advies willen uitbrengen. Er zal een afspraak voor een bezoek worden gemaakt.
Op 13 mei schrijft de HOC dat de commissie op dit moment veel adviesverzoeken heeft waardoor nog niet te zeggen is wanneer het onderzoek kan plaatsvinden. In de kerkorde staat dat de commissie binnen twee maanden moet reageren. Er wordt geprobeerd daar binnen te blijven.
Op 17 verschijnt het voorlopige rapport. 'Het instrument bevindt zich in een tamelijk slechte staat. Dit geldt met name voor de windlade - het meeste vitale deel van het orgel.' Het orgel bleek nog goed bruikbaar te zijn, maar de problemen doen zich voornamelijk voor tijdens het stookseizoen. Het toetsbeleg is op een paar plaatsen defect. Een paar registeropschriften missen. De windmachine maakt veel geruis. 'Het orgel, dat zich nog in de originele staat bevindt, is een restauratie zeer wel waard. Waar het instrument, hoewel het (nog) niet beschouwd wordt als monument, één der weinige oude instrumenten is in het gebied van de veenkoloniën, lijkt het ons niet bij voorbaat uitgesloten, dat de Rijksoverheid bereid gevonden zal worden U een subsidie te verstrekken in de kosten.' De gemeente heeft al toegezegd een derde van de kosten op zich te nemen indien het Rijk ook een subsidie toezegt. De offerte van Mense Ruiter uit 1968 is een goed uitgangspunt voor herstel. Het offertebedrag is uitermate redelijk. Geadviseerd wordt een adviseur aan te stellen. Het orgel moet voor een vervangingswaarde van f 55.000,- verzekerd worden. Het rapport wordt meteen doorgestuurd naar Monumentenzorg omdat de kerkvoogdij een aanvraag voor een subsidie heeft ingediend.
Op 8 augustus stuurt de HOC een rekening voor het advies.
Op 30 september meldt de HOC dat Rijksadviseur voor orgels een gunstig advies heeft uitgebracht omtrent subsidie. Het wachten is nu op een officieel bericht van het ministerie. het wordt tijd om een adviseur in te schakelen.
Op 11 oktober schrijft de kerkvoogdij dat ze verheugd zijn met het positieve nieuws rond de subsidie. Dhr. Wolthuis van het PKC adviseerde om Klaas Bolt als adviseur te benoemen.
In oktober beschrijft Klaas Bolt het orgel. 'Het orgel is kennelijk met veel zorg vervaardigd en - met uitzondering van de kas - van goede materialen. Het instrument mag tot de betere Van oevkelen-orgels worden gerekend. De vervangingswaarde is f 50.000,-. Er is voornamelijk technisch herstel nodig. De windlade moet worden voorzien van een verende sleepconstructie vanwege de kerkverwarming.
Op 17 oktober geeft de HOC de adresgegevens van Klaas Bolt door. Hij is al door de HOC voorzien van de relevante documentatie (06) (10)

1970: Op 5 februari stuurt Mense Ruiter een kostenopgave van alle uit te voeren werkzaamheden. Het totale bedrag van de restauratie is f 19.619,-. De werkzaamheden kunnen worden uitgevoerd in 1971.
 Op 7 februari schrijft Klaas Bolt aan de kerkvoogdij dat hij de offerte van Mense Ruiter heeft ontvangen. De restauratiekosten bedragen nog geen f 2.500,- per register. Dit is een zeer redelijke prijs. Een van de oorzaken van deze lage prijs is dat er geen nieuw pijpwerk behoeft te worden gemaakt. Bolt adviseert de firma een principe-opdracht te geven onder voorbehoud van subsidie. De windmotor zou nu al kunnen worden vervangen. Voor f 150,- kunnen ook de lekkages in de balg en de windkanalen worden gerepareerd. De subsidieaanvraag kan nu worden gedaan. De totale kosten bedragen inclusief advieskosten f 25.265,-.
Op 24 februari schrijft de HOC dat ze akkoord gaan met de brief van Klaas en de offerte van Mense Ruiter. (10)


Foto (02)


Het Orgel 1970-04

1971: Op 23 maart schrijft het ministerie dat een subsidie van 30% kan worden verleend mits het verwarmingssysteem van de kerk wordt aangepast.
Op 23 december stuurt Klaas Bolt een rekening voor gemaakte onkosten. (06) (10)

1973: Op 30 oktober 1973 stuurt Mense Ruiter een bijgewerkte kostenopgave met de loonkostenstijgingen vanaf 5 februari 1970. De totale kosten bedragen nu f 29.428,-. (10)

1977: Op 17 februari schrijft Klaas Bolt aan de kerkvoogdij dat de kostenberekening van Mense Ruiter voor de tweede keer is herrekend. De kosten komen nu uit op f 50.995,13. Er kan weer subsidie worden aangevraagd en weer een principe-opdracht worden verstrekt.
Op 18 februari stuurt Mense Ruiter het contract naar de kerkvoogdij.
Op 24 februari vraagt de kerkvoogdij het Anjerfonds om een bijdrage. Binnen afzienbare tijd wordt er een nieuw verwarmingssysteem geïnstalleerd waardoor de omstandigheden voor het kerkorgel verbeteren.
Op 22 april vraagt het Anjerfonds aan het Bureau Monumentenzorg van Drenthe (BM) om advies.
Op 10 mei vraagt het BM aan de kerkvoogdij of er al een adviseur is aangesteld en er een kostenbegroting is gemaakt.
Op 16 mei stuurt de kerkvoogdij een subsidieverzoek naar de Rijksdienst voor Monumentenzorg. Er is al financiering voor een nieuwe kerkverwarming. Er zal worden geprobeerd de orgelrestauratie voor te financieren.
Op 16 mei schrijft de kerkvoogdij aan het BM. Als adviseur is Klaas Bolt aangesteld. De kostenbegroting is gebaseerd op een offerte van Mense Ruiter van 8 februari 1977. De totale kosten bedragen f 50.995,13. De kosten voor een nieuwe verwarming bedragen circa f 20.000,-.
Op 13 augustus stuurt Klaas Bolt zijn rapport van oktober 1969 naar het BM. Het orgel is sinds de bouw in 1879 niet gewijzigd.
Windvoorziening: In de onderkas ligt de magazijnbalg, waarvan de handzwengel buiten gebruik is. Er is een oude windmotor in een dempkist. Er zijn geen lekkages.
Windlade: Er is in oktober 1969 enige doorspraak geconstateerd, maar niet in hevige mate.
Klavier: Het beleg is vies en vergeeld. Veel stukjes beleg zijn vernieuwd zonder koperen pennetjes. Twee naamplaatsjes van de registertrekkers ontbreken.
Mechaniek: De speelaard is aangenaam. Weinig gerammel.
Front en kas: Het front kan worden gerekend tot het beste wat Van Oeckelen heeft gemaakt. De frontpijpen hebben veel donkere plekken. De orgelkas heeft geen wormgaten.
Pijpwerk: Weinig beschadigingen. Het orgel heeft een stevige klank. Alleen de Salicionaal 'klinkt erg ordinair.'
Algemeen: Het orgel is met veel zorg vervaardigd en met uitzondering van de kas van goed materiaal. het behoort tot de betere Van Oeckelen-orgels. De vervangingswaarde is f 50.000,-
Restauratie: De windlade dient grondig te worden gereviseerd en te worden voorzien van een verende slepenconstructie om bestand te zijn tegen de invloeden van de verwarming. Enkele beschadigde pijpen dienen te worden gerepareerd en het klavierbeleg moet worden hersteld.
Op 9 september schrijft het BM aan het Anjerfonds dat het orgel van Nieuw-Buinen tot de betere orgels van Van Oeckelen behoort. Het is sinds de bouw niet gewijzigd. Het BM zou het toejuichen als het Anjerfonds een bijdrage levert. (06) (10)

1978: Op 14 oktober schrijft Klaas Bolt aan de kerkvoogdij dat het binnenwerk ter restauratie in de werkplaats van Mense Ruiter is opgeslagen. Als het orgel nu wordt gerestaureerd via voorfinanciering is er eerst toestemming van monumentenzorg nodig.
Op 30 november gaat het ministerie akkoord met het restauratieplan. Het plan dient echter nog wel wat verder te worden gedetailleerd. Op dit moment is er geen subsidie mogelijk. Over een paar jaar zijn er weer mogelijkheden. Het subsidiabel bedrag wordt vastgesteld op f 60.000,-. (06) (10)

1979: Op 26 juni schrijft Klaas Bolt naar de kerkvoogdij dat hij het orgel op 20 juni samen met rijksorgeladviseur Wiersma heeft bezocht. De restauratie is uitstekend geslaagd. De intonatie van de Salicionaal 8' kan nog wat beter en de windmotor maakt nog iets te veel lawaai. Daarnaast dient hij een declaratie in voor zijn advieswerk.(11)

1980: Op 22 januari stuurt de HOC een rekening voor advieskosten.
Op 22 september keurt het ministerie de geldelijke verantwoording goed. De subsidie wordt bepaald op 50% van f 55.361,89 is f 27.681,-. Dit zal worden uitbetaald in 1981.
Op 1 november schrijft de kerkvoogdij aan de provincie dat het ministerie subsidie heeft toegekend. De restauratie, die werd voorgefinancierd, is inmiddels afgesloten. Kan de provincie nu ook subsidie verstrekken?
Op 25 november adviseert het BM positief aan de provincie voor het verstrekken van een subsidie.
Op 3 december schrijft de gemeente Borger aan de kerkvoogdij dat ze een subsidie van f 15.230,- toekennen, mits de provincie ook positief beslist. (06)

1981: Op 23 januari besluit de provincie een subsidie toe te kennen van 10%. (06)


Drentse Volksalmanak 1982 pagina 161

2012/2014: Groot onderhoud door Mense Ruiter met als adviseur Stef Tuinstra. (01)

Bovenstaand artikel bevat een aantal fouten:
 -Bouwjaar is 1879
 -Adviseur is Stef Tuinstra
 -Restaurateur is Orgelmakerij Mense Ruiter uit Zuidwolde

Bronvermelding:

1. Brochure: Groninger Orgelagenda 2011, 2012 en 2013
2. Boek: Het Nederlandse historische orgel 1878-1886 blz. 91-92
3. www: https://reliwiki.nl/index.php/Nieuw-Buinen,_Kerklaan_1_-_Protestantse_Kerk (24-01-2025)
4. Utrecht Universiteitsbibliotheek Archief Lambert Erné 7284-Nieuw Buinen Dossier 1033
5. Mense Ruiter oude archief
6. Drents Archief: 0913 Archief van de afdeling Monumentenzorg van de provincie Drenthe 978 Nieuw Buinen, NH kerk; 1971-1980
7. Drents Archief: 0446 Provinciaal College van Toezicht Hervormde Gemeenten 82 1878
8. Drents Archief: 0446 Provinciaal College van Toezicht Hervormde Gemeenten 101 1902-1903
9. www: http://www.kerkeninbeeld.nl
10. Utrecht, Het Utrechts Archief 1445 Orgelcommissie 904. Nieuw Buinen, 1955-1980
11. Utrecht, Het Utrechts Archief, 1445 Orgelcommissie, 268. Borger, 1975-1980 (verkeerd opgeborgen)