Noordscheschut Gereformeerde kerk

In 1905 wordt geprobeerd het orgel van de Gereformeerde Kerk in Hoogeveen te kopen, dat vrijkomt door de aanschaf van een nieuw instrument uit Antwerpen. De koop komt echter niet tot stand. In 1912 wordt het oude tweeklaviersorgel van de Gereformeerde Kerk van Wildervank gekocht, wanneer de Duitse orgelmaker Walcker in Wildervank een groot nieuw orgel plaatst. Bij de koop treedt de familie Bos uit Wildervank op als intermediair; zij bespelen het orgel ook tijdens de ingebruikname. Al in 1930 wordt dit instrument vervangen door een orgel van orgelmaker Dekker uit Goes. Het oude orgel verdwijnt met onbekende bestemming. In 1958 wordt het orgel gerestaureerd door Reil, waarbij twee achtvoets registers worden vervangen door een Quint en een Mixtuur. In 1977 wordt dit orgel uiteindelijk vervangen door een luidsprekerorgel.

1905
Het kerkgebouw stamt uit 1905, toen het gebouw in Nieuweroord werd verlaten voor de nieuwgebouwde kerk in Noordscheschut.
Er wordt gepoogd het oude orgel van de Gereformeerde kerk in Hoogeveen te kopen, wanneer in Hoogeveen in de nieuwgebouwde kerk een orgel wordt geplaatst dat is aangekocht uit Antwerpen. De koop mislukt echter.

1912
Via advertenties wordt het orgel van de Gereformeerde kerk van Wildervank te koop aangeboden.
In Wildervank wordt door een schenking van de familie Bos een nieuw orgel gebouwd door Walcker uit Duitsland. Het oude instrument wordt daarom verkocht.
Het orgel wordt gekocht voor f 1800,-. Ds. Heersink leent f 1.500,- tegen een rente van 3% met een looptijd van drie jaar. Het orgel wordt geplaatst boven de kansel. (09)
Zie voor meer informatie over dit instrument de tekst onderaan deze pagina en het boek van Wim de Olde. (06) (03)


De Standaard 08-06-1912. (01) Het Orgel juni 1912. (01)

1913
Het orgel wordt geplaatst op de galerij en op 19 maart in gebruik genomen met een bespeling door beide broers Bos uit Rotterdam en Wildervank. Zie De Standaard (22-03-1913). (01)

1923:
Mej. N. Koster uit Nieuweroord wordt lid van de Nederlandse Organisten Vereniging. Zie Het Orgel (maart 1923).

1930
De kerk wordt verbouwd en er is een nieuw orgel besteld. Het orgel uit Wildervank wordt te koop aangeboden voor f 900,-.
Het is onbekend of het orgel is verkocht.

De heraut voor de gereformeerde kerken in Nederland, 1930, no 2722, 23-03-1930 en De standaard 15-03-1930.

1930
Er wordt besloten de kerk uit te breiden, zodat 150 personen meer de kerkdiensten kunnen bezoeken. In de verbouwde kerk zal A.S.J. Dekker uit Goes een nieuw eenklaviersorgel met negen registers plaatsen boven de kansel. De speeltafel wordt in de kerk geplaatst. Zie Provinciale Drentsche en Asser courant (15-03-1930), De Nederlander (25-03-1930).

1931
Op 30 maart wordt het 25-jarig jubileum van het kerkgebouw herdacht en worden de verbouwde kerk en het nieuwe orgel in gebruik genomen. Zie Provinciale Drentsche en Asser courant (02-04-1931), Het Kerkorgel - Periodiek van de orgelbouwers A.S.J. Dekker te Goes (nr. 11 blz. 87) en (nr. 14 blz. 110). (08)


Ongedateerde foto (09)

1948
Een muizenplaag in het orgel wordt met gif bestreden. (09)

1954
De kerkenraad schrijft in een brief van 13 april dat de door Reil geplaatste windmotor wordt geaccepteerd.
Op 4 juni schrijft Reil aan de predikant J. Groenenberg dat het goed mogelijk is het orgel wormvrij te maken, maar dat dan al het pijpwerk uitgenomen moet worden en het orgel schoongemaakt moet worden. De panelen van triplex aan de zijkant moeten worden vervangen door hardboard. De kosten bedragen f 540,-. De vermolmde triplexpanelen in de preekstoel zullen ook moeten worden vervangen, omdat daar vermoedelijk de oorzaak van de houtworm gezocht moet worden. (07)

1958
Op 28 november schrijft de kerkenraad dat ze akkoord gaan met het voorstel van Reil om het orgel te restaureren. Ze vragen om een schriftelijke bevestiging. De architect zal een fronttekening leveren. Tegelijkertijd wordt ook de kerk verbouwd. Voorgesteld wordt om de werkzaamheden in januari 1959 te starten.
Op 1 december dankt Reil de kerkenraad voor de opdracht om het orgel te restaureren. Hij beschrijft de volgende werkzaamheden:
 - Algehele restauratie.
 - Nieuw front volgens het ontwerp van de architect.
 - De 'waardeloze' registers Gamba en Voix Celeste worden vervangen door een Quint 2 2/3' en een Mixtuur II-III.
 - Totale kosten f 5.340,-.
Op 16 december stuurt architect T. Zondag het ontwerp van het orgelfront en de kansel naar Reil. Het aantal frontpijpen is gelijk aan het aantal frontpijpen van het huidige orgel.
Op 22 december dankt Reil de architect voor de geleverde tekening. Hij is enthousiast over het ontwerp en heeft twee vragen: hoe moeten de vierkantjes van het onderpaneel worden gemaakt en moeten de beide zijpanelen draaibaar zijn? (07)


Bouwtekening van T. Zondag. Klik op de afbeelding voor een vergroting. (07)

1959
Op 5 januari beantwoordt architect T. Zondag de vragen die Reil heeft gesteld in een brief van 22 december en in een gesprek. De zijpanelen van de orgelkas worden door Reil gemaakt en moeten inderdaad draaibaar zijn. Het paneel van de onderbouw van het orgelfront moet worden gemaakt van massief Parapine van 2 cm dik, voorzien van ingefreesde dwarssponningen met een vakindeling van 10 x 10 cm.
In januari schrijft de kerkenraad dat Reil de restauratie voor de opgegeven prijs kan uitvoeren en dat de werkzaamheden kunnen aanvangen op 28 januari. Kan Reil bevestigen dat de garantietermijn vijf jaar is?
Op 26 januari schrijft Reil dat hij op al zijn werkzaamheden een garantie geeft van vijf jaar.
In een briefkaart van begin april schrijft G. Zomer dat de ingebruikname van de kerk is vastgesteld op 1 mei a.s.
Op 14 april nodigt de kerkenraad Reil uit om samen met zijn personeel de ingebruikname van het gerestaureerde kerkgebouw op woensdag 29 april om 20:00 uur bij te wonen.
Op 27 april meldt J. Groenenberg dat de klep van het orgel niet goed sluit en één van de pedaaltonen het niet doet. (07)
In mei wordt het gerestaureerde kerkgebouw en orgel in gebruik genomen. Zie Provinciale Drentsche en Asser courant (06-05-1959).
De orgelkas wordt eenvoudiger uitgevoerd dan de tekening van architect Zondag.


Foto uit de jaren vijftig of zestig van de 20e eeuw door C. van 't Wout uit Wateringen. (02)

1964
G.H. Gerritsen schrijft op 23 juni een briefkaart met de vraag of Reil langs kan komen voor het oplossen van een hanger. (07)

1966
Op 7 februari beantwoordt G.H. Gerritsen een brief van Reil, waarin Reil schrijft dat het orgel al een tijd geen onderhoud heeft gehad. Voorgesteld wordt dit in het voorjaar te doen. (07)

1970
Op 14 augustus stuurt Reil een offerte voor een nieuw orgel. Reil stelt voor het orgel vanwege de beperkte ruimte niet opnieuw boven de preekstoel te plaatsen, maar op de galerij achter in de kerk.
De volgende dispositie wordt voorgesteld:
Hoofdwerk: Prestant 8', Roerfluit 8', Octaaf 4', Quint 3', Octaaf 2', Mixtuur V, Trompet 8'
Positief: Prestant 4', Holpijp 8', Roerfluit 4', Woudfluit 2', Sesquialter II, Scherp II-IV, Dulciaan 8', Tremulant
Pedaal: Subbas 16', Prestant 8' (Transmissie)
De bouw van het orgel wordt uiteindelijk niet uitgevoerd. (07)

1977
Het orgel wordt vervangen door een luidsprekerorgel. (09)

2002
Achter het front staan de luidsprekers van een luidsprekerorgel.


Foto: B. Stok. (08)

Een ter plaatse opgetekend verhaal door de voorzitter van de commissie van beheer, die de informatie uit zijn geheugen opdiepte:
Bij de bouw van de kerk rond 1905 zou hier het oude Van Oeckelen-orgel zijn geplaatst uit de Gereformeerde Hoofdstraatkerk te Hoogeveen. Het orgel wordt geplaatst op de galerij achter in de kerk. Aan het begin van de oorlog wordt het orgel ingenomen door een orgelbouwer, die een nieuw orgel levert. Volgens de orgelbouwer was het oude orgel niets meer waard. Den bezoekende predikant verteld echter dat het orgel in Zeeland is geplaatst, waar het nog steeds aanwezig zou zijn. Er wordt een nieuw orgel geplaatst boven de kansel. Hiervan is alleen het front nog over. Achter het front staan de luidsprekers van een luidsprekerorgel.
GJP: Dit verhaal is niet correct. Dat het oude orgel uit Wildervank in 1930 naar Zeeland is verkocht, zou mogelijk kunnen zijn, omdat het nieuwe orgel door Dekker uit Goes is gebouwd.

Bronvermelding:
  1. E-Mail van Peter Dillingh d.d. 8-12-2004.
  2. Foto uit de verzameling van Aart de Kort. Aangeleverd op 5-8-2010.
  3. E-Mail van Wim de Olde omtrent de relatie tussen Wildervank, Hoogeveen en Noordscheschut.
  4. www: http://www.walckerwildervank.nl/ (24-07-2025).
  5. www: http://reliwiki.nl/index.php?title=Noordscheschut,_Drostenraai_41_-_Gereformeerde_Kerk (28-01-2025).
  6. Boek: Wim de Olde, Het Walcker-orgel van de Grote kerk te Wildervank.
  7. Archief Reil.
  8. Archief Jaap Brouwer.
  9. Boek: Jubileumboek 1 januari 1905- 1 januari 2005 gereformeerde kerk Nieuweroord/Noordscheschut.

1884 Wildervank: Het orgel is blijkens onderstaand bericht waarschijnlijk in 1884 gemaakt door J. Doornbos voor de Christelijk Gereformeerde kerk van Wildervank.
'WILDERVANK, 6 Oct. 1884. Op Dinsdag 30 Sept. jl. werd het orgel in de Chr. Geref. kerk alhier voor het gebruik bij den godsdienst gewijd. Het is een aanwinst voor de gemeente, waarover zij zich mag verblijden. Het is voorzien van twee klavieren met vrij pedaal. Verder zijn aangebracht manuaal en pedaal-koppeling, benevens de gewone afsluitingsregisters. Het werd op den avond der inwijding bespeeld door den zeer bekwamen organist den heer R. van Bruggen, van Groningen, ‘die op meesterlijke wijze de krachtvolle en lieflijke tonen aan het orgel wist te ontlokken, zoodat de degelijkheid van het werk goed uitkwam en onze orgelmaker J. Doornbos, van Groningen, eer aandeed. Wij durven hem dan ook met alle vrijmoedigheid elders aanbevelen.'

De Bazuin van 10-10-1884


Het in 1912 aangekochte orgel nog in de oude kerk te Wildervank. (06) (04)


Het Doornbos-orgel in de in 1911 nieuwgebouwde kerk. De orgeltribune is al ingericht op de komst van het nieuw Walcker-orgel dat in 1913 wordt geplaatst. (06) (04)




Het kerkgebouw in Noordscheschut Links: ansichtkaart. Rechts: foto Geert Jan Pottjewijd.