Gees Gereformeerde Kerk


De gereformeerde kerk van Gees werd gesticht in 1854. De oude kerk is nu de schuur van een boerderij. De nieuwe kerk werd gebouwd in 1913

Separatisten van Gees bouwden de kerk
Inwoners van Drents vlek trokken alsnog voor Dordtse orthodoxie te velde
In de gemeente Oosterhesselen trekt "niemand nog met ds. de Cock voor de Dordsche orthodoxie te velde." Niemand heeft er last van "geestelijke krankheid", van "de geest van separatisme, die kwelduivel en nachtmerrie der hervormde kerk van onzen tijd."
De Drie Podagristen, schuilnaam voor de auteur(s) van een boek over Drenthe, constateerden in 1843 met genoegen dat negen jaar na de Afscheiding iedereen in de gemeente Oosterhesselen nog gewoon vrijzinnig hervormd was. Dat genoegen was begrijpelijk, want een van de Podagristen bleek A. L. Lestergeon, hervormd hulppredikant in Oosterhesselen, te zijn. In 1844 werd hij er predikant. Er is zelfs wel verondersteld dat er helemaal geen drie auteurs waren, maar dat Lestergeon de enige was.
"Lesterson", heette hij in de volksmond. Zijn genoegen verdween, want niet ver uit de buurt waren er wél "separatisten" en ze kwamen steeds dichterbij. In Meppen, een van de prachtige dorpjes-oude-stijl ten westen van Emmen, hielden zij huisgodsdienstoefeningen en dat "gemienschap holden" (op z''n Drents) breidde zich uit naar het gebied van de dominee die zo graag wilde dat iedereen vrijzinnig bleef.
Separatisten
De mensen van Meppen hadden ds. H. de Cock uit Ulrum laten preken en waren als afgescheiden gemeente geïnstitueerd. Zij zetten een grote stap, want in het Drentse zandgebied waren de familiebanden bijzonder hecht en werden de sociale verhoudingen voor een belangrijk deel door de traditie bepaald.
De gemeente van Meppen/Aalden kreeg op den duur ook leden in Oosterhesselen, Gees en Wachtum. Naar de kerk was het echter wel wat ver en vanaf 1851 werden er met toestemming van kerkenraad en classis ook in een boerderij in Gees diensten gehouden. Er waren op dat moment 33 afgescheidenen in de gemeente Oosterhesselen: 21 in Gees, acht in Zwinderen en vier in Oosterhesselen zelf.
Drie jaar later werd de gemeente van Gees geïnstitueerd, nadat de classis positief gereageerd had op het agendapunt "Gees vraagt om als gemeente op haar zelve te mogen bestaan, mitsgaders dat zij eenen leeraar zouden beroepen."
Nog eens drie jaar later werd er een kerk gebouwd. Die "olde kerk" deed tot 1914 dienst. Het pand kreeg een functie als woning nadat het huidige bedehuis van de gereformeerde kerk tot stand gebracht was.
Een hervormde kerk heeft Gees nog altijd niet. Wel een vrijgemaakt gereformeerde, want de perikelen van 1944 lieten het Drentse vlek niet onberoerd.
Gewurm
In de gereformeerde kerk van Gees zijn verscheidene attributen van vroeger bewaard. Er is een zeef waarmee de broeders diakenen schuddenderwijs een scheiding tussen grote en kleine munten tot stand brachten. Er zijn nog wat gehavende zwarte busjes waarmee het geld in de kluis bewaard werd. En er is een oude orgelsmeerspuit.
De kerk is niet meer wat zij geweest is. Er is een portaal toegevoegd, in het voorjaar van 1981 is het interieur vernieuwd (de banken eruit, stoelen erin en de dominee kreeg een nieuwe preekstoel) en in 1987 moest het dak vervangen worden omdat het door houtworm was aangetast. Snel ingrijpen was nodig. Een aannemer zette een nieuwe kap op de kerk en daarna legden gemeenteleden de dakpannen op hun plaats.
Voorzangers en orgels
Tot 1933 werd de gemeentezang geleid door voorzangers, zoals Roelf Katerberg, die ook voorlezer was. Daarna werd er voor 270 gulden een harmonium aangekocht. De eerste organist kreeg één jaar les op kosten van de kerk.
Rond Pinksteren 1941 werd het eerste kerkorgel geplaatst, dat zeven jaar later alweer aan vervanging toe was. Het werd gesloopt en de motor werd verkocht aan hervormd Oosterhesselen.
In de kerk van Gees stond vervolgens een Dekker-orgel, dat niet echt voldeed, maar het wel tot 1981 volhield. Sindsdien stemmen de kerkgangers samen met een orgel van de Heerdese firma Reil.