Hollandsche Veld, Hervormde kerk

Kerk
De kerk werd gebouwd in 1851. De eerste steen werd gelegd op 12 mei 1851.

Orgel
Zie voor een gedetailleerde geschiedenis van dit instrument en zijn organisten ook de Website van Albert Metselaar
De foto's (uitgezonderd de foto van het kerk-exterieur) zijn van Ronald IJmker.

Foto's oude situtatie 01, 02 en 03 vanuit http://www.kerkeninbeeld.nl

Ca. 1863: In de kerk wordt door A. van Bloemen uit Steenwijk een orgel geplaatst dat afkomstig is uit de Hervormde kerk te Steenwijk. Bij de inwijding op 25 oktober wordt het orgel bespeeld door de organist J.P. de Groot uit Steenwijk. Het programma van dit concert luidde als volgt: (01)

A. Hesse Preludium
J.A. van Eyken Variaties over het nederlands volkslied
C.H. Rinck negen variaties en finale
J. Haydn Die Himmel erzählen uit die Schöpfung
C.H. Rinck Largo en fuga
C.H. Rinck Fluitconcert
J.Haydn Aria uit die Schöpfung
J.P. de Groot Vrije fantasie

Ds. H.R. de Holl uit Hoogeveen sprak naar aanleiding van psalm 33 vers 2 en 3 (02). Het is niet zeker of het gehele orgel is overgeplaatst. Waarschijnlijk werd alleen het rugpositief overgeplaatst (03) Van het provinciaal college van toezicht op de kerkelijke administratie is een brief bewaard gebleven omtrent de aanschaf van het orgel (04)

Ca. 1898: Er wordt overwogen een nieuw orgel aan te kopen of het bestaande orgel te repareren. (05)

1910: Nieuw orgel door Jan Proper uit Kampen. Het is niet bekend waar het oude orgel is gebleven.

Foto Ronald IJmker Foto Ronald IJmker

1944: Herstel door Klaas Doornbos

2000: Orgel hersteld door Reil? van de schade die ontstond door inslag van een bolbliksem (05)

Dispositie:
Hoofdwerk   Bovenwerk   Pedaal
Bourdon 16' Gamba 8' C-d1
Prestant 8' Roerfluit 8'  
Holpijp 8' Roerfluit 4'  
Octaaf 4' Fluit 2' (1944)  
Fluit 4' Nasard 1 1/3 (1944)  
Quint 2 2/3'      
Octaaf 2'      
Mixtuur III-V      
Cornet V      
Trompet 8' b/d      

Foto Ronald IJmker

Noten:

  1. Caciliae 1863 blz. 224
  2. Boekzaal 1863/II/594
  3. In Steenwijk is er al zeer vroeg sprake van een orgel . Uit 1558 dateren reeds de eerste berichten. Rond 1615 wordt een nieuw orgel gebouwd door misschien één van de leden van de familie Slegel. Ook is er een organist Slegel bekend in Steenwijk. Dit orgel wordt meerdere malen vergroot. 1715? Nieuw rugwerk door een niet bekende orgelmaker. In 1861 bouwde Petrus van Oeckelen daar een nieuw nog bestaand orgel.
  4. Rijksarchief Assen. Archief Provinciaal College van Toezicht op de kerkelijke administratie Hollandsche Veld 1863.
  5. E-Mail van Jaap Brouwer d.d. 29-12-2002 18:39

Mijne Heeren,

Bij uw besluit van den 3 Mey 11. Nr. 13/16 werden in mijne handen gesteld de stukken betreffende het stichten van een orgel en grafkamer in de kerk te Hollandscheveld gemeente Hoogeveen met uitnoodiging om deze zaak met kerkvoogden te behandelen en deswege aan het college verslag te doen.

In voldoening aan die opdragt heb ik de eer uw college mede te deelen dat kerkvoogden onder uwe goedkeuring hebben aangekocht een orgel dat zij wenschen te plaatsen in de kerk te Hollandscheveld, dat zij onder dat orgel een consistoriekamer willen maken en dat volgens hunne verzekering het aantal zitplaatsen in de kerk door de voorgenomene vertimmering niet zal verminderen, daar zoo wel op de tribune als onder dezelve de gelegenheid zal bestaan voor zitplaatsen. Door kerkvoogden was een soort van bestek overgelegd, dat echter niet aan de eischen voldeed en waarbij tevens eene teekening ontbrak. Met mijn overleg hebben de kerkvoogden hierin door een andere timmerman doen voorzien en met weder aanbieding der mij toegezonden stukken biede ik tevens aan een nieuw bestek begroting van kosten en teekening.

Wat nu de zaak zelve aangaat, zoo maak ik geene zwarigheid uw college in bedenking te geven

  1. Aan kerkvoogden te kennen te gegeven dat er bij het college geene bedenking tegen bestaat dat er omstreeks f 800,- uit de kerkelijke fondsen worden aangewend tot aankoop van een orgel mits die som op de begrooting hetzij gewoon hetzij suppletoir worde gebracht.
  2. Van den heer Commissaris des Konings te verzoeken om het bestek , enz. door de provinciaal ingenieur te doen onderzoeken. Ik adviseer tot het eerste omdat het mij bekend is dat de gemeente er grote prijs op steld, dat er een orgel in de kerk worde aangebragt en de middelen dit wel toe laten. Ik moet tevens verzoeken dat er omtrent het eerste punt eene spoedige beslissing genomen wordt, omdat de kerkvoogden zich omtrent het aannemen van het orgel in koop moet verklaren. Ten aanzien van mijn advies sub 2o merk ik op dat ik ofschoon ik het bestek heb onderzocht en ik er geene aanmerking op heb gemaakt, het echter een werk moet zijn dat hecht en sterk is om ongelukken voor te komen en ik dus de voorlichting van een deskundige nodig acht. Bij de mededeling der beschikking sub. lo voorgesteld, zou aan kerkvoogden kunnen worden te kennen gegeven, dat omtrent het bestek nader zal worden berigt.

Echten, 30 Mey 1863. De Gv.

v. Echten v. Holthe

Foto Ronald IJmker

  1. Notulenboek Kerkvoogdij:

26-12-1898 De Algemene Compagnie van 5000 Morgens te Hoogeveen, zegt f400,- toe uit het fonds van Schoolkerk en Armenwezen (zg. Kas Ad pios usus), ter restauratie van het orgel in de kerk der N.H. gem.te Hollandsch Veld.

2-1-1899 De vraag rijst of het oude orgel vervangen zal worden. Men wil een Duits- of Amerikaans orgel (seraphine-orgel of harmonium) aanschaffen. Dit i.p.v. het oude orgel. Doch men komt tot de conclusie dat een dergelijk orgel te klein en te zwak zal zijn voor de kerk, bovendien zal men het front missen. Men besluit daarom een advertentie te plaatsen en het oude orgel in ruil aan te bieden.

10-4-1899 Verschillende fabrikanten zijn ingegaan op de advertentie. en hebben een aanbieding gedaan voor het bouwen van een nieuw orgel, enkele ook met de aanbieding het orgel te ruilen. Hun prijzen zijn echter te hoog, terwijl men voor het oude orgel slechts ongeveer f100,- kan krijgen. Toevallig is de heer D.P. Garms uit Leiden te Hollandsche Veld geweest, die deskundig bleek en tot de conclusie kwam, dat het oude orgel wat het binnenwerk betreft over het algemeen beter is van kwaliteit dan de tegenwoordige nieuwe orgels! Na een onderzoek ingesteld op het aanbod van de orgelmaker H. v.d. Molen te Steenwijk, die voor f.1000.- een nieuw orgel wilde plaatsen, bleek het, dat dit te licht zou zijn en te zwak van toon. Toen met besloot het orgel door dhr. v.d. Molen te laten repareren, onder toezicht van dhr. Garms, zag men echter in dat dhr. v.d. Molen "niet recht voor den draad kwam" en zag men van verder contact met deze orgelmaker af. Daarna wenste men met de orgelmaker J. Doornbos uit Groningen in zee te gaan, die de opdracht kreeg het orgel te laten repareren, mede omdat hij de laagste prijsgever was. Wederom onder toezicht van dhr. Garms.

1-5-1899 Na nader overleg met J. Doornbos, handelt men de orgelreparatie verder met hem af.

16-4-1900 In deze vergadering komen de rekeningen van de orgelreparatie ter tafel:

Advertentiekosten f 1,20
Onderzoek dhr. Garms f 15.--
Reiskosten Steenwijk f 5.--
E. Post v. orgeltrapper f 1.80
Opzicht D.P. Garms f 25.--
Schilderen Z. Naber f 72.21
Advertentie tot rerecommandatie f 1.--
Aanneemsom J. Doornbos Groningen f 570.--
--------
Totaal f691.21 (begroot op f.700.--).

Rekeningen: (kwitanties).
23-8-l899: le termijn aanneemsom rep. orgel J. Doornbos. f.200.--
7-2-1900: 2e en 3e termijn id.(geeft op de reparatie 3 jaar garantie) f.300.--(f.75.-- voorschot)
8-8-1900: Laatste termijn id. f.50.--
16-3-1899: Egbert Post Jzn. helpt bij het orgel f 1.80
2-3-1899: Nota maandblad voor de Nederlandse Toonkunst: Het Orgel. Voor dhr. K. Veldkamp te Groningen advertentiekosten f. 1.20.
7-2-1900: Deskundige bij het orgel D.P. Garms f.25.--
10-4-1899: Reiskosten voor het orgel naar Steenwijk door G. Bakker f 5,-
28-4-1900: Z. Naber, schilder te Hoogeveen voor schilderwerk aan het orgel, o.a. 22 boekjes ducatengoud à f 1,25 is f 27,50 en zilver f 1,75 (totaal f.72,21).

Rekening Inkomsten en Uitgaven staat:
1910 Aankoop orgel f 1500.-- (le termijn plus het oude orgel).
1911 Idem f 600.-- (2e termijn). Orgel volgens opschrift gebouwd door J. Proper Kampen.

Foto Ronald IJmker

 

Fotoserie van Ronald IJmker midden april 2010